Bronisława Wysłouchowa z Szabatowskich – ur. 16 czerwca 1896 r. w Cieszanowie, córka Piotra Szabatowskiego i Barbary Żdan. Po ukończeniu szkoły ludowej w Cieszanowie kontynuowała naukę w Prywatnym Gimnazjum Żeńskim Zofii Strzałkowskiej we Lwowie, w którym zdała maturę. W 1917 r. podjęła pracę jako sekretarka w redakcji dziennika „Kurier Lwowski”. Podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. redagowała dziennik wojskowy „Ojczyzna” i „Dziennik VI Armii”. Następnie pracowała w tygodniku „Nowa Polska”. W 1922 r. wyszła za mąż za publicystę, działacza ruchu ludowego i senatora z ramienia Polskiego Stronnictwa Ludowego Bolesława Wysłoucha. Zaangażowała się w życie społeczno-polityczne kraju. Po śmierci męża w 1937 r. do wybuchu wojny prowadziła Drukarnię Polską we Lwowie. 10 grudnia 1939 r. rozpoczęła działalność konspiracyjną w Związku Walki Zbrojnej we Lwowie pod pseudonimem Staruszka, a później Biruta. W organizacji tej kierowała komórką legalizacyjną zajmującą się dostarczaniem fałszywych dokumentów członkom konspiracji. Pracownia, gdzie drukowano i podrabiano dokumenty, znajdowała się w jej domu. W nocy z 21 na 22 stycznia 1941 r. została aresztowana we Lwowie przez NKWD, gdy szła na dworzec kolejowy. Sowieci wiedzieli, że zatrzymali głównego kuriera ZWZ między Warszawą a Lwowem, przeszła więc bardzo ciężkie śledztwo. Przewieziono ją do więzienia Łubianka w Moskwie, a 27 kwietnia 1941 r. do moskiewskiego więzienia Lefortowo. Bita i katowana nie wydała nikogo. 7 lipca 1941 r. sowiecki Wojenny Trybunał na posiedzeniu w więzieniu na Butyrkach w Moskwie skazał ją na karę śmierci. 17 sierpnia tego roku została ponownie przewieziona do więzienia na Łubiance, gdzie w celi śmierci oczekiwała na wykonanie wyroku. 5 września 1941 r. została zwolniona z więzienia dzięki interwencji gen. Władysława Andersa. Rozpoczęła pracę w Ambasadzie Polskiej w Moskwie, a 15 października wyjechała do Buzułuku, gdzie formowały się Polskie Siły Zbrojne (PSZ) w ZSRR. W listopadzie 1941 r. wstąpiła do Pomocniczej Służby Kobiet (PSK), rozpoczynając pracę jako sekretarka Komendantki Głównej PSK Władysławy Piechowskiej. Do zadań PSK należało m.in.: opatrywanie rannych, obsługa szpitali polowych i kuchni, praca w szkołach dla sierot wojennych. Dzięki jej staraniom wielu polskich zesłańców odzyskało wolność. 1 kwietnia 1942 r. objęła funkcję Inspektorki PSK w ZSRR. Po ewakuacji PSZ do Iranu, powierzono jej z dniem 1 grudnia 1942 r. funkcję Inspektorki Głównej PSK. W maju 1944 r. w stopniu pułkownika mianowano ją Inspektorką PSK 2. Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa. Podległa jej formacja przeszła cały szlak bojowy wspomnianego Korpusu. Po zakończeniu II wojny światowej Bronisława Wysłouchowa zabiegała dla swych podwładnych we Włoszech i Wielkiej Brytanii o mieszkania, pracę i kursy przyuczające do różnych zawodów. Wkrótce zachorowała i została poddana operacji. 5 listopada 1947 r. w wyniku komplikacji pooperacyjnych zmarła w szpitalu w Londynie. Pochowano ją 11 listopada 1947 r. na cmentarzu w Brookwood koło Londynu. W 1972 r., dzięki staraniom rodziny prochy jej złożono na cmentarzu na Powązkach w Warszawie. Została odznaczona Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari V klasy (1 października 1944 r.), włoskim odznaczeniem Ordine della Corona d’Italia, medalami brytyjskimi: 1939–45 Star, Italy Star, Defence Medal, The War Medal 1939–45. 17 czerwca 2001 r. odbyła się uroczystość nadania Szkole Podstawowej w Cieszanowie imienia płk Bronisławy Wysłouchowej z Szabatowskich.
Opracował: Tomasz Róg