Uczniowie naszej szkoły na co dzień opiekują się miejscami, które są szczególnie ważne dla naszej społeczności i miejscowości.

Są to:

Pomnik 1000-lecia Państwa Polskiego

Pomnik znajduje się w parku w Cieszanowie. Pomnik upamiętnia rozstrzelanie przez Niemców na rynku w Cieszanowie,  w grudniu 1943 roku, 10 zakładników z obozu Rotunda w Zamościu. Jest to wysoki czworoboczny postument, na jego szczycie znajduje się figura orła. Napis na tablicy głosi „W 1000- lecie Państwa Polskiego. Dziesięciu żołnierzom ruchu oporu bestialsko rozstrzelanym przez hitlerowców w dniu 9. XII. 1943. Wiernym Synom Ojczyzny. Społeczeństwo Cieszanowa 1. IX. 1966” Data egzekucji podana na tablicy jest błędna. Zakładnicy zostali rozstrzelani 19 XII 1943 roku.

 

Krzyż Katyński

Pierwotnie był to drewniany brzozowy Krzyż Katyński poświęcony 13 kwietnia 1990 w rocznicę odkrycia masowych grobów polskich oficerów, zamordowanych przez Sowietów w Katyniu. Upamiętniał mieszkańców Cieszanowa i osoby związane z miastem, które zginęły z rąk Sowietów. W 2006 roku po przebudowie parku został on zastąpiony dużym dębowym krzyżem i kamieniem z tablicą z mottem JEŚLI ZAPOMNĘ O NICH TY, BOŻE NA NIEBIE ZAPOMNIJ O MNIE.

.

Pomnik Łucji Charewicz

Naprzeciw kościoła znajduje się pomnik poświęcony doc. dr Łucji Charewicz. Ufundowano go w 100-lecie powstania Polskiego Towarzystwa Historycznego.

 

Grób Łucji Charewicz

Łucja ze Strzeleckich Charewiczowa ( wnuczka Tytusa Mikułowskiego) urodziła się w 1897 r. w Cieszanowie w Województwie Lwowskim. Uzyskała doktorat  z filozofii na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie.  Była kustoszem Muzeum Historycznego we Lwowie, opublikowała ponad 90 prac naukowych, działała w Związku Harcerstwa Polskiego. Podczas wojny związała się z konspiracją, została aresztowana i trafiła do Oświęcimia, gdzie zmarła w 1943 roku.

 

Grób Tytusa Rawicza Mikułowskiego

Tytus Rawicz Mikułowski (ur. 1805, zm. 1885), pochowany na cmentarzu w Cieszanowie. Oficer 4 pułku ułanów, uczestnik powstania listopadowego, ranny w bitwie pod Grochowem.

 

Pomnik Jana III Sobieskiego

Pomnik Jana III Sobieskiego ufundowany przez mieszkańców w roku 1883, w 200 rocznicę odsieczy Wiednia. Postawiony on został na zbiorowej mogile poległych w październiku 1672 roku w czasie bitwy wojsk Sobieskiego z hordami tatarskimi. Według lokalnej tradycji w walkach z napastnikami mieli uczestniczyć również mieszkańcy miasta, niektórzy z nich za swoją postawę zostali później nobilitowani.

 

Grób rodziców patronki naszej szkoły

 

Urodzona 16 czerwca 1896r. w Cieszanowie, zmarła w 1947r. w Londynie. Pełniła służbę sanitarną na froncie w czasie I wojny światowej. W Polsce niepodległej zajmowała się opieką społeczną nad dziećmi i więźniami. Po wybuchu II wojny światowej brała udział w zadaniach Związku Walki Zbrojnej. Prowadziła zadania legalizacyjne, była kurierką do Warszawy. Była łączniczką gen. Leopolda Okulickiego. W styczniu 1941r. została aresztowana we Lwowie w związku z ekspedycją kuriera do Warszawy Bolesława Zymona, który był agentem NKWD, wówczas jeszcze nierozpoznanym. W związku z ujawnioną jej funkcją w AK przechodziła ciężkie śledztwo. Uwięziona była w więzieniu NKWD Pełczyńska, Butyrki, Łubianka w Moskwie, Lefortowo w Moskwie. W wyniku śledztwa nie ujawniła żadnych szyfrów ani nie wydała nikogo. 7 lipca 1941r. skazana została na karę śmierci przez sowiecki trybunał wojenny. 5 września 1941r. została zwolniona z więzienia NKWD Łubianka w Moskwie na skutek amnestii po podpisaniu układu Sikorski-Majski.

Za nieugiętą postawę wobec NKWD podczas śledztwa, za odważne podjęcie się zadań na obszarze lwowskim (pod okupacją sowiecką) w warunkach osobistego zagrożenia życia została odznaczona Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari.

Nagrobek w formie płyty na mogile Piotra Szabatowskiego (1855–1927) i jego żony Marii z
domu Żdan (1872–1940), którzy byli rodzicami Bronisławy, po mężu Wysłouchowej,
patronki Szkoły Podstawowej w Cieszanowie. Na płycie nagrobnej, oprócz informacji
dotyczących dat urodzenia i śmierci Piotra i Marii Szabatowskich, znajduje się informacja
dotycząca dat urodzin i zgonu Witolda Szabatowskiego (1943–1946). Ponadto na płycie
umieszczono inskrypcję poświęconą pułkownik Bronisławie Wysłouchowej, która – jak
zaznaczono – jest kopią płyty nagrobnej z jej grobu na Cmentarzu Wojennym na Powązkach
w Warszawie. Pod zdjęciem płk Bronisławy Wysłouchowej wyryto inskrypcję o treści:
PUŁKOWNIK / BRONISŁAWA / z SZABATOWSKICH / BOLESŁAWOWA /
WYSŁOUCHOWA / ŻOŁNIERZ AK / GŁ. INSP. POMOCNICZEJ SŁUŻBY KOBIET/ 2
KORPUSU POLSKICH SIŁ ZBROJNYCH / NA ZACHODZIE / ODZNACZONA
VIRTUTI MILITARI V KL. / UR. 16.06.1896 ZM. W ANGLII 5.111947. Pod inskrypcją
znajdują się przedstawienia graficzne odznaki 2. Korpusu Polskiego i Orderu Virtuti Militari.

 

Grób Józefa Tylczaka Łuckiego

Józef Tylczak Łucki, ur. w 1825 r. w Sarnach, w powiecie przemyskim, zm. w wieku 38 lat, zm. 6 V 1863 r w Cieszanowie. W początkach 1863 r. przekazał majątek bratu i pośpieszył do powstania styczniowego. Sierżant kompanii kosynierów w bitwach pod Sosnówką k. Muniakowic (13 III), Chrobrzem (17 III) i Grochowiskami (18 III). Po zaciągnięciu się do oddziału Antoniego Jeziorańskiego, walczył w obu bitwach pod Kobylanką jako podoficer. 6 maja ciężko ranny w brzuch, zmarł tego samego dnia w szpitalu powstańczym w Cieszanowie. (źródło: A. Szajowski, Bitwy pod Kobylanką 1 i 6 maja 1863 r. Rok 1863 i 1864 na pograniczu cieszanowsko-lubaczowskim, Cieszanów-Rzeszów 2023).

 

Grób Edwarda Stolnickiego

 

Nagrobek w formie kamiennego obelisku na mogile Edwarda Stolnickiego. W szczytowej
jego partii znajduje się krzyż, a u dołu inskrypcja o treści: Tu spoczywają zwłoki / EDWARDA
/ STOLNICKIEGO. / ⁕20/2 1846 †27/6 1898. Brak informacji dotyczących pochowanej
osoby. W 2024 roku z inicjatywy Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Sakralnymi w Parafii
Rzymskokatolickiej w Cieszanowie przeprowadzono renowację nagrobka.

Braciom poległym pod Kobylanką

Skromny krzyż z piaskowca bruśnieńskiego na mogile zbiorowej 10 powstańców styczniowych zmarłych w szpitalu powstańczym w Cieszanowie. Na krzyżu znajduje się inskrypcja BRACIOM / POLEGŁYM / POD / KOBYLANKĄ / 6.V. / 1863. W grobie pochowano: Marcina Schneidela Szmilańskiego, Włodzimierza Chełmińskiego, Antoniego Sosnowskiego, Kazimierza Tyszkiewicza, Wawrzyńca Zaborka, Jana Łapińskiego, Adama Stanisławskiego, Juliana Żalińskiego, Marcelego Łazowskiego, Michała Adamskiego. Wszyscy pochowani powstańcy zostali ciężko ranni w bitwach pod Kobylanką (1 i 6 maja 1863 roku). W 2022 roku dzięki dofinansowaniu ze środków Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie przeprowadzono gruntowną konserwację nagrobka.

Grób Fryderyka Prusa Mierzwińskiego

Nagrobek w formie kamiennego obelisku na grobie powstańca styczniowego Fryderyka Prusa Mierzwińskiego i jego żony Karoliny. Brak szczegółowych informacji odnośnie pochowanych osób. Fryderyk Prus Mierzwiński po powstaniu styczniowym prawdopodobnie przez pewien czas mieszkał w Krakowie. W okresie późniejszym przybył do Cieszanowa, gdzie zmarł w 1873 roku. Jego żona zmarła w 1889 roku i spoczęła u boku męża we wspólnym grobie. Na obelisku znajduje się inskrypcja: TU / SPOCZYWA / FRYDERYK / PRUS / MIERZWIŃSKI / POWSTANIEC / Z R. 1863 ZM. 1873 / I KAROLINA PRUS MIERZWIŃSKA / ŻONA ZM. 1889 / P. O MODLITWĘ. Nad napisem został wyryty krzyż. W 2023 roku z inicjatywy Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Sakralnymi w Parafii Rzymskokatolickiej w Cieszanowie, dzięki dofinansowaniu ze środków Instytutu Pamięci Narodowej, przeprowadzono renowację nagrobka.

 

Mogiła zbiorowa 5 mieszkańców Cieszanowa zamordowanych przez UPA w maju 1944r.

Betonowy nagrobek na mogile zbiorowej osób pomordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię w nocy z 3 na 4 maja 1944 roku podczas ataku na Cieszanów. W dniach 3–5 maja 1944 roku z rąk banderowców zginęło w mieście łącznie 65 osób głównie narodowości polskiej. Cieszanów został wówczas przez napastników niemal doszczętnie spalony. Na tablicy nagrobnej wymienione zostały nazwiska osób pochowanych w mogile. Są to cieszanowianie: Katarzyna Kida, Jan Kida, Katarzyna Lisowska, Franciszek Szajowski, Genowefa Tomasikiewicz.

Pod tablicą z nazwiskami ofiar umieszczono dodatkową niewielką tablicę z napisem: Adaś Mazurkiewicz lat 12, sugerującą, że w grobie tym pochowano jeszcze jedną osobę. Wszystko wskazuje na to, że mogiła skrywa również zwłoki Adama Foryta (nie jak błędnie podano na tablicy Adasia Mazurkiewicza) z Dąbrowy koło Rudki, liczącego w chwili śmierci 14 lat, zabitego przez banderowców 5 maja 1944 roku w Cieszanowie.

 

Grób Adama Wolańczyka

 

3 czerwca 2022 roku w wieku 86 lat zmarł pochodzący z Cieszanowa honorowy obywatel miasta Cieszanowa i Wałbrzycha, aktor Teatru Dramatycznego im. Jerzego Szaniewskiego w Wałbrzychu.

Był działaczem Związku Artystów Scen Polskich, kawalerem Srebrnego Krzyża Zasługi (1989) oraz laureatem jednej Srebrnej (1983) i trzech Złotych Iglic (1986, 1987, 1988).

Decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego uhonorowany został w 2016 r za zasługi w pracy artystycznej Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Urna z prochami została złożona w grobie rodziny Wolańczyków na cmentarzu w Cieszanowie.

 

Grób Jadwigi ze Strzeleckich Szajowskiej i jej męża Andrzeja Szajowskiego

Jadwiga urodziła się 18 czerwca 1906 roku, była córką Jana i Cezaryny z Mikułowskich. Po ukończeniu seminarium nauczycielskiego w Mysłowicach w 1926 roku podjęła pracę nauczycielki w szkole w Szczutkowie, a następnie w Zabiałej koło Oleszyc. W 1927 roku wyszła za mąż za Andrzeja Szajowskiego (urodzonego w 1903 roku), urzędnika w Sądzie Grodzkim w Cieszanowie. Zamieszkali w Cieszanowie. Jadwiga uczyła kolejno w szkołach w Żukowie, Dachnowie i Nowym Siole. Podczas II wojny światowej oboje z mężem nie mieli pracy. Na początku maja 1944 roku musieli wyjechać z miasta przed zagrożeniem ze strony Ukraińskiej Powstańczej Armii. Po powrocie zastali spalony dom. W latach 1945–1948 oboje mieszkali i uczyli w szkole w Opace. Za działalność w Polskim Stronnictwie Ludowym Jadwiga dostała nakaz pracy w szkole w Kołkówce w powiecie gorlickim. W 1949 roku otrzymała posadę kierownika szkoły w Woli Obszańskiej w powiecie biłgorajskim. W szkole tej uczyła wraz z mężem przez 20 lat. Po jego śmierci w 1969 roku, zamieszkała w Cieszanowie. Była cenioną polonistką oraz poetką ludową, znaną pod przydomkiem „Winusia”, autorką kilkunastu artykułów historycznych i wielu wierszy poświęconych naszemu regionowi. Zmarła 19 marca 1985 roku i została pochowana u boku męża we wspólnym grobowcu. Na tablicy jej męża znajduje się wierszowane epitafium: Skończył się pracy trudnej dzień / Dziś duch już wolny. / Przemija człowiek jak cień, / jak kwiat polny…/. Na tablicy poświęconej Jadwidze znajduje się z kolei następujące wierszowane epitafium: I to też szczęście / na rodzinnej ziemi / spocząć na zawsze / między swojemi…

 

NN