Cieszanów

       Cieszanów to miasteczko położone w północnej części Płaskowyżu Tarnogrodzkiego, na prawym brzegu rzeki Brusienki w województwie podkarpackim, powiecie lubaczowskim. Powierzchnia miasta wynosi 15,06 km² Początki osady wiążą się z rodziną Cieszanowskich herbu Jelita, która przybyła na Ruś Czerwoną z Cieszanowic w województwie sieradzkim. Miasto założono na gruntach Nowego Sioła, przy ważnym szlaku komunikacyjnym, wiodącym z Jarosławia do Zamościa. Dawniej Cieszanów zamieszkiwała ludność polska, ruska (ukraińska) i żydowska. W okresie ożywienia społeczno- gospodarczego i kulturalnego miasta zmieniali się właściciele dóbr cieszanowskich. Byli to m.in. Rojowscy, Henryk Chrystiani de Grubieński, Józef Schapiro. Miasto poniosło ogromne zniszczenia podczas I i II wojny światowej.

      W krajobraz tego miasta na stałe wpisał się pomnik przy skrzyżowaniu ulic Sobieskiego i Sienkiewicza. Został ufundowany przez mieszkańców Cieszanowa w hołdzie królowi Janowi III Sobieskiemu w 200. Rocznicę odsieczy wiedeńskiej. Jest wybudowany na miejscu mogiły poległych w bitwie z Tatarami w październiku 1672 r. Na pomniku znajdują się cztery tablice w języku polskim i ukraińskim, na których napisane jest: komu, z jakiej okazji, kiedy i kto ufundował pomnik. Ma formę sześciobocznego, wysokiego cokołu, zwężającego się ku górze i zwieńczonego krzyżem. Na ścianach znajdują się medaliony z wizerunkiem Jana III Sobieskiego oraz z herbami Polski, Litwy i Ukrainy, złączonymi koroną.

     W rynku znajduje się kościół pod wezwaniem św. Wojciecha. Jest on najstarszą świątynią obrządku łacińskiego. Został ufundowany przez Hieronima Cieszanowskiego około 1613 r. Był to kościół drewniany. Nowy kościół, murowany został wybudowany pod koniec osiemnastego XVIII w. Potem był kilkakrotnie remontowany. Największe zniszczenia poniósł podczas I wojny światowej. W czasie II wojny światowej świątynia nie poniosła większych strat. Po 1900 r. kościół został powiększony. Na osi fasady zachodniej świątyni, odbudowano czworoboczną wieżę z dachem ostrosłupowym. Posiada ona trzy kondygnacje. Na najwyższej z nich zawieszono dzwony, a nad nimi na zewnątrz wieży zamontowano zegar z czterema tarczami.   

Naprzeciw kościoła znajduje się pomnik poświęcony doc. dr Łucji Charewicz. Ufundowano go w 100-lecie powstania Polskiego Towarzystwa Historycznego. W listopadzie 2006 r. tablica została wymieniona na nową, gdyż napisy były nieczytelne. Była ufundowana z okazji 120 rocznicy powstania Polskiego Towarzystwa Historycznego.

Wartym obejrzenia miejscem w Cieszanowie jest również park miejski. Jest tam dębowy krzyż z tablicą przedstawiającą krzyż katyński. Znajduje się na min także znak Związku Sybiraków oraz motto, którego twórcą jest Adam Mickiewicz: „Jeśli zapomnę o nich Ty, Boże na niebie zapomnij o mnie”. Krzyż został poświęcony w październiku 2006 r. Kamień umieszczony obok krzyża ufundowano w 2000 r.    

W parku miejskim znajduje się również pomnik 1000-lecia Państwa Polskiego. Na szczycie białej kolumny znajduje się orzeł. Pomnik ten upamiętnia rozstrzelanie przez Niemców zakładników z obozu Rotunda. Wydarzenie to odbyło się w Cieszanowie w grudniu 1943 r.   

Cennym zabytkiem Cieszanowa jest również cerkiew pod wezwaniem św. Jerzego. Wzniesiono ją w 1804 r. Jednak do połowy XIX w. gromadzono fundusze na budowę murowanej cerkwi. Zaczęto ją wznosić w ostatnich latach XIX w. a ukończono i poświęcono w 1900 r. Wcześniejsza drewniana cerkiew znajdowała się na terenie dzisiejszego cmentarza komunalnego. Murowaną świątynię wzniesiono bliżej centrum miasta. Obok cerkwi znajduje się murowana dzwonnica. Obecna renowacja cerkwi zmierza do zaadoptowania jej na cele społeczno – kulturalne.
   

Nieopodal cerkwi, na osiedlu Kustronia znajduje się synagoga żydowska z 1889 r. Budowla wzniesiona jest na planie prostokąta i posiada dwie kondygnacje. Podczas II wojny światowej Niemcy sprofanowali świątynię. Po zakończeniu wojny, synagoga posłużyła jako magazyn na zboże. Obecnie budynek jest nieużytkowany.

W Cieszanowie przy osiedlu AK usytuowany jest cmentarz żydowski. Został założony około 1870 i zajmuje powierzchnię 0,8 h. Znajduje się w miejscu zwanym Okopisko. Przez długi okres ludność żydowska przez długi okres chowała tam swoich zmarłych bez odpowiednich uregulowań prawnych, tj. bez prawa własności gruntu i zezwolenia na pochówki. Cmentarz został zniszczony podczas II wojny światowej przez Niemców. W latach 80 – tych XX w. cmentarz został uporządkowany i ogrodzony dzięki fundacji Nissenbaumów.


opracowała:  Klaudia Beń, Jolanta Sopel

Imieniny

Dzisiaj jest: 29 Maj 2017
Imieniny obchodzą: Magdalena, Teodozja, Maria

Kontakt

Publiczne Gimnazjum
w Cieszanowie - Nowym Siole
37-611 Cieszanów
Nowe Sioło os. 15
tel./fax 16 6311039
gimcieszanow@wp.pl